Praca rozumiana jest jako wartość uniwersalna, dzięki której powstają i funkcjonują wszystkie inne wartości.

 

 

Stanowi więc ona podstawowy miernik wartości człowieka. Jan Paweł II kiedyś napisał: „...praca jest dobrem człowieka, dobrem jego człowieczeństwa – przez pracę bowiem człowiek nie tylko przekształca przyrodę, dostosowując ją do swoich potrzeb, ale także urzeczywistnia siebie jako człowieka, a także poniekąd bardziej staje się człowiekiem”. Inaczej rzecz biorąc można to wytłumaczyć w następujący sposób:

§

każdy człowiek ma prawo do pracy, a wszyscy co mają na to wpływ powinni gwarantować realizację tego prawa,

§

każdy człowiek powinien uzyskać takie przygotowanie do pracy i taki stan kompetencji, które zagwarantują mu szansę bycia podmiotem w każdej sytuacji pracowniczej,

§

każdy pracujący ma prawo do pozyskiwania w drodze pracy zawodowej minimum środków niezbędnych do ludzkiej egzystencji jego i jego rodzinie,

§

bezrobocie godzi w istotę człowieka zdolnego i pragnącego realizować swoje naturalne prawo do pracy.

 

Poglądy na pracę jako dobro człowieka zmieniały się przez wieki. Obecnie coraz bardziej uświadamiamy sobie, że praca polega na przekształcaniu dóbr przyrody i przystosowaniu ich do zaspokojenia potrzeb ludzkich. W ustroju wspólnoty zawodowej pracę traktowano jak konieczność życiową ciążącą na wszystkich jednostkach dorosłych i sprawnych. W okresie niewolnictwa praca została zepchnięta na barki niewolników. Była przedmiotem przymusu i pogardy wyższych warstw społeczeństwa. W czasach feudalizmu pracę traktowano jako konsekwencją grzechu pierworodnego lub też jako środek konieczny do utrzymania w zdrowiu ciała i duszy. W czasach nowożytnych pracy człowieka zaczęto przypisywać różne wartości w tym wartość moralną i ekonomiczną.

Bardzo poważnie nad rolą pracy zaczęto myśleć w okresie pozytywizmu. Wtedy właśnie pozytywiści polscy głosili dwa główne hasła „praca organiczna” oraz „praca u podstaw”. Praca organiczna wywodziła się z teorii Herberta Spencera, który wskazał analogię pomiędzy organizmem społecznym a żywym organizmem. Stwierdził iż prawidłowe funkcjonowanie będzie zapewnione dopiero wtedy gdy będą właściwie działały wszystkie organy. A więc by społeczeństwo osiągało coraz wyższe stadia rozwoju muszą pomnażać swe bogactwa i doskonalić wszystkie dziedziny gospodarki i kultury. Natomiast praca u podstaw kładła nacisk na konieczność należytego wykształcenia i oświecenia wszystkich grup społecznych, traktowane jako równouprawnione organy jednego organizmu. Ponieważ wieki ucisku i prześladowań szczególnie negatywnie odbiły się na warstwie chłopskiej, pozytywiści głosili postulat podniesienia poziomu oświaty ogólnej i zawodowej wśród tej najbardziej zacofanej grupy społecznej.

W dzisiejszych czasach praca jest czymś normalnym (brak pracy także zaczyna być na porządku dziennym), a pojęcie praca zawodowa powszechnie jest uznawane za centralną kategorię kształcenia zawodowego. Ogólnie rzecz biorąc praca jest to działalność ludzi zorganizowanych w taki sposób aby doprowadziła do powstania wytworów społecznie wartościowych i podnoszenia jakości życia wykonujących ją jednostek. Człowiek wybierając pracę bierze pod uwagę wiele czynników, które mogą mieć znaczny wpływ na jego przyszłość. Jako główne można wymienić:

§

praca powinna być sensowna, potrzebna i użyteczna

§

praca powinna być godna i wolna

§

praca powinna być wydajna i efektowna

§

praca powinna być dokładna

§

praca powinna być oszczędna i gospodarna

§

praca powinna być dobrze nagradzana

§

praca powinna być szanowana

§

praca powinna być wykonywana w warunkach godnych człowieka

§

praca powinna być bezpieczna i dostosowana do właściwości człowieka

§

praca powinna rozwijać i dowartościowywać wykonawcę

§

praca powinna uszlachetniać przyrodę i społeczeństwo

W dzisiejszych czasach jest ogromna walka o pracę. Bezrobocie sięga wysokich pułapów więc w większości przypadków człowiek nie ma wielkiego wyboru w podjęciu pracy, dlatego też powyższe czynniki w niewielu przypadkach mogą być analizowane przez osoby dokonujące wyboru. Dlatego jeżeli człowiek dostaje pracę to zazwyczaj ją szanuje i ma do niej pozytywny stosunek, choć nie zawsze się to zdarza.

W pracy zawodowej ważna jest także motywacja. Według amerykańskiego psychologa pracy A.H.Maslowa motywacja człowieka to hierarchia sześciu grup potrzeb:

1.

Fizjologicznych – potrzeby powietrza, wody, jedzenia i płci.

2.

Bezpieczeństwa – potrzeby pewności, porządku, braku lęku lub zagrożenia, bezpieczeństwo społeczne i fizyczne.

3.

Społeczne – potrzeby przynależności i miłości.

4.

Szacunku – potrzeby osiągnięć, uznania dla samego siebie oraz szacunku ze strony innych.

5.

Samourzeczywistnienia – potrzeby samorealizacji i rozwoju własnego potencjału, wiedzy i rozumienia.

6.

Estetyczne – potrzeby rozumienia piękna i brzydoty, urabiania poczucia estetyki.

Według A.H.Maslowa warunkiem pojawienia się każdej kolejnej potrzeby jest zaspokojenie potrzeby stojącej niżej w hierarchii. Każda potrzeba fizjologiczna musi więc być choć częściowo zaspokojona, zanim dana osoba zapragnie zaspokojenia potrzeb wyższego rzędu. Praktyczne wnioski wynikające z tej teorii dla motywacji w zakładach pracy są liczne. Podstawowe fizjologiczne potrzeby pracownika muszą być zaspokojone za pomocą płacy wystarczającej do nakarmienia, zapewnienia mieszkania oraz ochrony pracownika i jego rodziny. Istotne jest zagwarantowanie bezpiecznego miejsca pracy, właściwych zachęt do pracy, poczucia przynależności czy możliwości rozwoju.

Kolejnym ważnym punktem jest zadowolenie z pracy. Wiadomo, że jeżeli jedna z powyższych potrzeb (motywacji) nie będzie spełniona, to od razu zadowolenie z pracy będzie mniejsze, co wiąże się z wydajnością pracy. Pewna grupa badaczy amerykańskich ustaliła następujące czynniki , które powodują zadowolenie z pracy:

1.

Rozumienie wartości z pożytku wykonywanej pracy, przekonanie, że się robi coś co warto robić.

2.

Zaufanie do kierownictwa, które zna się na rzeczy i ma właściwy stosunek do podwładnych.

3.

Świadomość uczestnictwa w ważnej pracy oraz zaufanie własnej grupy roboczej.

4.

Poczucie własnego znaczenia dla pracy.

5.

Sprawiedliwa i słuszna płaca, wystarczająca na przyzwoite utrzymanie.

6.

Perspektywy awansu, możliwości wykazania się zdolnościami i podwyższania kwalifikacji.

7.

Stałość pracy. Opieka na wypadek choroby i starości.

8.

Świadomość tego co się dzieje w zakładzie Liczenie się ze zdaniem podwładnych.

9.

Dobre warunki pracy, sprawny sprzęt i narzędzia.

Praca pełni podstawową rolę w życiu człowieka. Wiedzą o tym nawet dzieci , bowiem od najmłodszych lat znają stare polskie powiedzenie „Bez pracy nie ma kołaczy”. Człowiek pracuje, zarabia, utrzymuje rodzinę – jest zadowolony. Choć nie zawsze zdarza się że pracownicy są zadowoleni z tego co robią. Ale związane jest to przecież z ich przyszłością ponieważ nie pracując nie będą mogli zapewnić jej ani sobie ani swoim bliskim.

Kategoria: